Πνιγμονή σε κλινήρη ασθενή: τι κάνουμε βήμα-βήμα

Η πνιγμονή — η απόφραξη του αεραγωγού από φαγητό ή ξένο σώμα — είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη σε έναν κλινήρη ασθενή. Η ύπτια θέση και η συχνή δυσκολία στην κατάποση αυξάνουν τον κίνδυνο, ενώ οι κοιλιακές ωθήσεις σε όρθια στάση δεν εφαρμόζονται στο κρεβάτι. Τα πρώτα λεπτά τα κρατά όποιος βρίσκεται δίπλα. Δείτε τι κάνουμε, βήμα-βήμα.

Πρώτα απ' όλα: καλούμε το 112

Μόλις αντιληφθούμε ότι κάποιος πνίγεται, καλούμε αμέσως το 112 και το θέτουμε σε ανοιχτή ακρόαση, ώστε να έχουμε τα χέρια μας ελεύθερα. Το κάνουμε τόσο στην ήπια όσο και στην πλήρη απόφραξη: μια ήπια απόφραξη μπορεί ανά πάσα στιγμή να εξελιχθεί σε πλήρη, και θέλουμε ήδη ενεργή κλήση και βοήθεια καθ' οδόν. Κανείς δεν μας εγγυάται ότι θα προλάβουμε να καλέσουμε αργότερα.

Αναγνωρίζουμε τη σοβαρότητα

Το κρίσιμο ερώτημα είναι ένα: βήχει ή μιλάει;

• Αν βήχει, μιλάει ή αναπνέει, έστω με δυσκολία, πρόκειται για ήπια (μερική) απόφραξη.
• Αν δεν μπορεί να βήξει, να μιλήσει ή να αναπνεύσει, πρόκειται για πλήρη απόφραξη και δρούμε άμεσα.

Ήπια απόφραξη (έχει τις αισθήσεις του και βήχει)

• Ενθαρρύνουμε τον έντονο βήχα. Είναι ο πιο αποτελεσματικός μηχανισμός για να απομακρυνθεί το αντικείμενο.
• Τον γυρίζουμε στο πλάι — δεν τον αφήνουμε ανάσκελα. Στο πλάι, η βαρύτητα βοηθά το αντικείμενο ή το υγρό να βγει προς τα έξω, αντί να κατέβει βαθύτερα στον πνεύμονα.
• Δεν του δίνουμε νερό και δεν βάζουμε στα τυφλά τα δάχτυλά μας στο στόμα του — μπορεί να σπρώξουμε το αντικείμενο βαθύτερα.

Πλήρης απόφραξη (έχει τις αισθήσεις του, αλλά δεν βήχει, δεν μιλά, δεν αναπνέει)

Έχουμε ήδη καλέσει το 112. Επειδή οι κοιλιακές ωθήσεις σε όρθια στάση δεν εφαρμόζονται στο κρεβάτι, ενεργούμε ως εξής.

Πλήξεις στην πλάτη:

• Αν ο ασθενής μπορεί να ανασηκωθεί και να στηριχθεί, τον βοηθάμε να καθίσει στην άκρη του κρεβατιού, ελαφρώς σκυμμένο προς τα εμπρός.
• Αν δεν μπορεί να ανασηκωθεί, τον γυρίζουμε στο πλάι, με το πρόσωπό του προς το μέρος μας, και στηρίζουμε το στήθος του με το ένα χέρι.
• Και στις δύο περιπτώσεις δίνουμε έως 5 δυνατές πλήξεις ανάμεσα στις ωμοπλάτες, με τη βάση της παλάμης. Οι πλήξεις είναι κάθετες και καθαρές — όχι σαρωτική, κουταλοειδής κίνηση προς τα πάνω, καθώς αυτή έχει συνδεθεί με τραυματισμούς στην αυχενική μοίρα.

Θωρακικές ωθήσεις (αντί για κοιλιακές):

• Αν οι πλήξεις δεν αποδώσουν, γυρίζουμε τον ασθενή ανάσκελα. Στην ξαπλωμένη θέση οι κοιλιακές ωθήσεις είναι δύσκολες και επικίνδυνες, γι' αυτό εφαρμόζουμε 5 θωρακικές ωθήσεις.
• Τοποθετούμε τη βάση της παλάμης στο κάτω μισό του στέρνου (όπως στις συμπιέσεις της ΚΑΡΠΑ, αλλά πιο αργές και πιο απότομες), ώστε να δημιουργήσουμε έναν τεχνητό βήχα.

Εναλλαγή:

• Συνεχίζουμε εναλλάξ: 5 πλήξεις στην πλάτη (στο πλάι) και 5 θωρακικές ωθήσεις (ανάσκελα), μέχρι να βγει το αντικείμενο ή να χάσει τις αισθήσεις του.

Αν χάσει τις αισθήσεις του

• Ενημερώνουμε ξανά το 112 για την εξέλιξη: το πλήρωμα ξεκίνησε για πνιγμονή και τώρα θα βρει καρδιακή ανακοπή.
• Ξεκινάμε αμέσως ΚΑΡΠΑ, πάνω στην κλίνη. Δεν μεταφέρουμε τον ασθενή στο πάτωμα.
• Αρχίζουμε με 30 θωρακικές συμπιέσεις.
• Πριν από τις εμφυσήσεις, ανοίγουμε το στόμα και ελέγχουμε. Μόνο αν το ξένο σώμα είναι ορατό και μπορούμε να το φτάσουμε, το αφαιρούμε προσεκτικά με το δάχτυλο. Αν δεν φαίνεται τίποτα, δεν βάζουμε τα δάχτυλά μας.
• Δίνουμε 2 εμφυσήσεις διάσωσης και συνεχίζουμε τον κύκλο 30:2, μέχρι να φτάσει το ΕΚΑΒ ή να ανακτήσει φυσιολογική αναπνοή.

Τι δεν κάνουμε

• Δεν τον αφήνουμε ανάσκελα όσο πνίγεται· η πλάγια θέση είναι πιο ασφαλής.
• Δεν του δίνουμε νερό.
• Δεν κάνουμε τυφλή σάρωση με τα δάχτυλα στο στόμα.

Κράτα ένα πράγμα

Στον κλινήρη ασθενή, δύο πράγματα αλλάζουν σε σχέση με τον όρθιο: καλούμε αμέσως το 112, και στη θέση των κοιλιακών ωθήσεων χρησιμοποιούμε θωρακικές. Πλάγια θέση για τις πλήξεις, ανάσκελα για τις θωρακικές ωθήσεις, και ΚΑΡΠΑ πάνω στην κλίνη αν χαθούν οι αισθήσεις.

Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά την εξειδικευμένη εκπαίδευση.