Πώς σταματάω μια σοβαρή αιμορραγία: τι κάνω βήμα-βήμα

Μια βαριά αιμορραγία δεν περιμένει. Ύστερα από ένα βαθύ κόψιμο, ένα τροχαίο ή ένα εργατικό ατύχημα, η απώλεια αίματος μπορεί να είναι τόσο γρήγορη ώστε, μέχρι να φτάσει το ασθενοφόρο, να είναι ήδη αργά. Τα λεπτά μέχρι τότε εξαρτώνται από όποιον βρίσκεται δίπλα. Με τρεις ενέργειες — πίεση, επιπωματισμό και τουρνικέ — μπορούμε να ελέγξουμε ακόμη και μια φαινομενικά ανεξέλεγκτη αιμορραγία.

Πρώτα: ασφάλεια και κλήση

• Βεβαιωνόμαστε ότι ο χώρος είναι ασφαλής (κίνηση οχημάτων, ηλεκτρικό ρεύμα, φωτιά κ.λπ.). Δεν βοηθάμε κανέναν αν τραυματιστούμε κι εμείς.
• Φοράμε οπωσδήποτε γάντια.
• Καλούμε το 112 και το θέτουμε σε ανοιχτή ακρόαση, ώστε να έχουμε τα χέρια μας ελεύθερα.

Εντοπίζουμε την πηγή της αιμορραγίας

Δεν σταματάμε κάτι που δεν βλέπουμε. Ανασηκώνουμε ή, εφόσον χρειάζεται, κόβουμε τα ρούχα γύρω από το σημείο, ώστε να δούμε καθαρά την πληγή. Εντοπίζουμε το σημείο με την εντονότερη αιμορραγία — εκεί θα επικεντρωθούμε.

1. Άμεση, δυνατή πίεση

Η πρώτη και πιο βασική ενέργεια.

• Τοποθετούμε ένα καθαρό πανί ή γάζα πάνω στην πληγή και ασκούμε δυνατή πίεση, αξιοποιώντας και το βάρος του σώματός μας, με τη μία ή και με τις δύο παλάμες.
• Διατηρούμε σταθερή, αδιάκοπη πίεση για τουλάχιστον 15 λεπτά. Δεν σηκώνουμε το πανί για να ελέγξουμε την εξέλιξη· κάθε φορά που το κάνουμε, η πήξη ξεκινά από την αρχή.
• Αν το πανί εμποτιστεί, δεν το αφαιρούμε. Προσθέτουμε επιπλέον υλικό από πάνω και συνεχίζουμε την πίεση.

2. Επιπωματισμός της πληγής

Όταν η πληγή είναι βαθιά και η πίεση από μόνη της δεν επαρκεί — ιδίως σε σημεία όπου δεν εφαρμόζεται τουρνικέ, όπως η βουβωνική χώρα, η μασχάλη ή ο τράχηλος (περιοχές μεγάλων αρθρώσεων):

• Τοποθετούμε γάζα, επίδεσμο ή καθαρό ύφασμα μέσα στην πληγή, γεμίζοντάς την όσο πιο σφιχτά γίνεται, κατευθύνοντας το υλικό προς το σημείο της αιμορραγίας.
• Μόλις γεμίσει, ασκούμε δυνατή πίεση από πάνω για τουλάχιστον 15 λεπτά.
• Ο επιπωματισμός εφαρμόζεται και σε άκρα, εφόσον δεν διαθέτουμε τουρνικέ. Ποτέ σε θώρακα ή κοιλιά.

3. Τουρνικέ (ίσχαιμος ιμάντας)

Μόνο για σοβαρή αιμορραγία σε άκρο που δεν σταματά με πίεση.

• Το τοποθετούμε 5–7 εκ. πάνω από την πληγή, ποτέ πάνω σε άρθρωση. Αν η πληγή είναι ψηλά ή δεν υπάρχει χρόνος για εκτίμηση, το τοποθετούμε ψηλά και σφιχτά στο άκρο.
• Το σφίγγουμε μέχρι να σταματήσει εντελώς η αιμορραγία. Ο πόνος είναι αναμενόμενος και υποδηλώνει ότι λειτουργεί.
• Σημειώνουμε την ώρα εφαρμογής στη λευκή ταινία του τουρνικέ (φέρει την ένδειξη TIME). Είναι κρίσιμη πληροφορία για τους θεράποντες ιατρούς.
• Μόλις εφαρμοστεί, δεν το χαλαρώνουμε. Αυτό γίνεται μόνο στο νοσοκομείο.
• Αν το πρώτο δεν σταματήσει την αιμορραγία, τοποθετούμε δεύτερο ακριβώς από πάνω (side to side).

Ένα τυποποιημένο τουρνικέ αποτελεί πάντα την καλύτερη επιλογή. Αυτοσχέδιο (φαρδιά λωρίδα με ράβδο που περιστρέφεται για σύσφιξη) κατασκευάζουμε μόνο όταν δεν υπάρχει διαθέσιμο άλλο μέσο και κινδυνεύει η ζωή.

Αν υπάρχει ενσφηνωμένο αντικείμενο

Δεν το αφαιρούμε. Ενδέχεται να αποφράσσει το αγγείο, οπότε η αφαίρεσή του μπορεί να προκαλέσει εκ νέου αιμορραγία. Το σταθεροποιούμε με γάζες περιμετρικά και ασκούμε πίεση δίπλα του, όχι πάνω του.

Σημάδια σοκ (καταπληξίας)

Η μεγάλη απώλεια αίματος οδηγεί σε καταπληξία (σοκ): χλωμό, κρύο, ιδρωμένο δέρμα, γρήγορη αναπνοή, ζάλη, σύγχυση. Ξαπλώνουμε τον τραυματία, τον σκεπάζουμε ώστε να μην κρυώσει, τον καθησυχάζουμε και ελέγχουμε συνεχώς την αναπνοή του. Αν σταματήσει να αναπνέει, ξεκινάμε ΚΑΡΠΑ.

Τι δεν κάνουμε

• Δεν σηκώνουμε τις γάζες για να ελέγξουμε αν σταμάτησε. Προσθέτουμε από πάνω.
• Δεν αφαιρούμε ενσφηνωμένα αντικείμενα.
• Δεν χαλαρώνουμε το τουρνικέ αφού εφαρμοστεί.
• Δεν τοποθετούμε τουρνικέ για μικρές αιμορραγίες. Η πίεση επαρκεί.
• Δεν χάνουμε χρόνο. Η κλήση και η πίεση ξεκινούν ταυτόχρονα.

Το πιο σημαντικό

Ασκούμε δυνατή πίεση και δεν σταματάμε. Στις περισσότερες αιμορραγίες, η σταθερή πίεση με τα χέρια επαρκεί. Στις βαριές, ο επιπωματισμός και το τουρνικέ κερδίζουν τον απαραίτητο χρόνο μέχρι την άφιξη του ασθενοφόρου.

Τι πρέπει να έχουμε πάντα μαζί μας (γάζες, αιμοστατικό επίδεσμο, γάντια): Φαρμακείο πρώτων βοηθειών.

Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά την εξειδικευμένη εκπαίδευση.