Ο Πολίτης-Διασώστης
ΚΑΡ.Π.Α. και Ελληνική Νομοθεσία –
Πότε Προστατεύομαι, Πότε Διώκομαι
Η καρδιακή ανακοπή είναι μια κατάσταση κατά την οποία η καρδιά σταματά ξαφνικά και απροσδόκητα να χτυπά. Αποτελεί μια επείγουσα κατάσταση που απαιτείται να αντιμετωπιστεί άμεσα με την παροχή Καρδιοπνευμονικής Αναζωογόνησης (ΚΑΡ.Π.Α.) και χορήγηση Αυτόματου Εξωτερικού Απινιδωτή (ΑΕΑ), προκειμένου να αυξηθούν οι πιθανότητες επιβίωσης του ασθενή.
Η Αλυσίδα της Επιβίωσης: Το Πρώτο Βήμα
Πριν από οποιαδήποτε παρέμβαση, η άμεση κλήση στο 112 αποτελεί το κρισιμότερο βήμα στην Αλυσίδα Επιβίωσης, για να εξασφαλιστεί η έλευση εξειδικευμένης βοήθειας.
Νομική Κάλυψη του Εθελοντή Διασώστη
Η ελληνική νομοθεσία δεν επιβάλλει ρητά την υποχρέωση παροχής ΚΑΡ.Π.Α. από μη επαγγελματίες υγείας. Ωστόσο, καλύπτει μέσω νομολογίας όσους παρέχουν εθελοντικά πρώτες βοήθειες σε άτομα που βιώνουν έκτακτες ιατρικές καταστάσεις (πράξη γνωστή διεθνώς ως "Good Samaritan Law"), προστατεύοντας με τον τρόπο αυτό την ανθρώπινη ζωή ως το υπέρτατο αγαθό.
Ο πρώτος ανταποκριτής σε μια κρίσιμη για τη ζωή κατάσταση ενός ατόμου προστατεύεται από τον συνδυασμό μιας σειράς κανόνων δικαίου, αρκεί να:
α. Ζητήσει την άδεια να προσφέρει βοήθεια.
(Να σημειωθεί ότι στην περίπτωση που ένα άτομο δεν είναι σε θέση να δώσει τη συγκατάθεσή του, για την αποδοχή βοήθειας σε αυτό από άλλο άτομο ή σε τρίτο πρόσωπο [περίπτωση συνοδείας ανήλικου ατόμου], τότε ο νόμος δέχεται τη σιωπηρή συναίνεση [Άρθρο 236ΑΚ])
β. Ενεργεί με καλή πίστη, χωρίς να ζητά ανταλλάγματα και στο πλαίσιο της εκπαίδευσής του.
γ. Χρησιμοποιεί την κοινή λογική (να μη θέτει σε κίνδυνο τον εαυτό του ή τον πάσχοντα με εξωφρενικές ενέργειες).
δ. Παραμείνει κοντά στον ασθενή, μέχρι την άφιξη της Εξειδικευμένης Βοήθειας (ΕΚΑΒ).
Η νομική αυτή προστασία είναι καθοριστική, καθώς καλύπτει τον Πρώτο Ανταποκριτή, από ενδεχόμενες κατηγορίες για τυχόν μη δόλιες σωματικές βλάβες (π.χ. κάταγμα πλευρών κατά τις θωρακικές συμπιέσεις), που προκλήθηκαν κατά τη διαδικασία της ΚΑΡ.Π.Α.
Οι Κίνδυνοι της Παράλειψης Βοήθειας
Αντιθέτως, η μη παροχή βοήθειας από ένα άτομο που δεν κινδυνεύει η σωματική του ακεραιότητα, σε πρόσωπο που βρίσκεται σε μια απειλητική για τη ζωή του κατάσταση, δύναται να διωχθεί ποινικά, καθώς παραβιάζεται η θεμελιώδης υποχρέωση αλληλεγγύης. Πιο συγκεκριμένα, η ποινική δίωξη μπορεί να επισύρεται βάσει των παρακάτω άρθρων του Ποινικού Κώδικα (Π.Κ.):
I. Άρθρο 25 ΠΚ – Κατάσταση Ανάγκης που αποκλείει το άδικο
II. Άρθρο 288 ΠΚ – Παρεμπόδιση Αποτροπής Κοινού Κινδύνου και Παράλειψη Οφειλόμενης Βοήθειας
III. Άρθρο 306 ΠΚ – Έκθεση
IV. Άρθρο 307 ΠΚ – Παράλειψη Λύτρωσης από Κίνδυνο Ζωής (Παράλειψη Προσφοράς Βοήθειας)
Νομοθετικό Πλαίσιο για την Εφαρμογή ΚΑΡ.Π.Α. & Αυτόματου Εξωτερικού Απινιδωτή (AED)
Επιπλέον, ο Έλληνας Νομοθέτης έχει κωδικοποιήσει μια σειρά κανόνων, οι οποίοι επιτρέπουν σε μη υγειονομικούς την εφαρμογή ΚΑΡ.Π.Α., και AED στην περίπτωση ενός περιστατικού καρδιακής ανακοπής:
I. ΠΔ 17/18-01-1996 (ΦΕΚ 11Α΄) – Μέτρα για τη βελτίωση της ασφάλειας της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία... (θέτει τη βάση για εκπαίδευση Πρώτων Βοηθειών σε εργασιακούς χώρους).
II. ΦΕΚ 219/22-02-2007, Αριθμ. Υ4α/οικ 15576 – Κανόνες Οργάνωσης Συστήματος Καρδιοπνευμονικής Αναζωογόνησης
III. ΦΕΚ 84/02-06-2010 (ν.3850/2010) – Κώδικας Νόμων για την υγεία και την Ασφάλεια των Εργαζομένων (Αρ.45).
Συμπέρασμα
Η νομοθεσία στην Ελλάδα είναι σαφής!!!
Ενθαρρύνει την παροχή βοήθειας από πολίτες (πρώτους ανταποκριτές), παρέχοντάς τους ισχυρή νομική προστασία ("Good Samaritan"), αρκεί να ενεργούν με καλή πίστη και στο πλαίσιο της εκπαίδευσής τους. Ταυτόχρονα, τιμωρεί αυστηρά την αδιαφορία και την παράλειψη βοήθειας σε έναν άνθρωπο που βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο ζωής.
Η εκπαίδευση στην ΚΑΡ.Π.Α., είναι συνεπώς, μια πράξη κοινωνικής ευθύνης και νομικής θωράκισης.
